Kosten van eigen vermogen (CAPM) calculator Nederland

Wat de calculator doet

De calculator schat met het Capital Asset Pricing Model (CAPM) het rendement dat de aandeelhouders van een onderneming eisen. Drie invoerwaarden over de markt en het aandeel worden één percentage: het rendement dat beleggers verwachten voor het risico van het aandeel. Dat getal gebruik je bij bedrijfswaardering, investeringsbeoordeling en financieringsbeslissingen.

Een onderneming betaalt haar aandeelhouders geen vaste rente zoals haar kredietverstrekkers, maar aandeelhouders verwachten wel een vergoeding. Ze hadden hun geld ook in een veilige staatsobligatie kunnen steken en eisen dus meer rendement voor het extra risico. De kosten van eigen vermogen zetten die verwachting om in een cijfer.

Hoe het CAPM werkt

Het CAPM is de meest gebruikte manier om de kosten van eigen vermogen te schatten. Je begint bij het rendement op een risicovrije belegging en telt er een premie bij op voor het risico van het specifieke aandeel:

Kosten van eigen vermogen = risicovrije rente + bèta × marktrisicopremie

De risicovrije rente is de basis die elke belegger zonder marktrisico kan halen. De marktrisicopremie is het extra rendement dat de aandelenmarkt als geheel boven die basis zou moeten opleveren. Bèta schaalt die premie op of af naar gelang hoe gevoelig het aandeel is voor marktbewegingen. Bijvoorbeeld: bij een risicovrije rente van 3 %, een bèta van 1,2 en een marktrisicopremie van 5 % is de risicopremie 1,2 × 5 % = 6 % en zijn de kosten van eigen vermogen 9 %.

De calculator toont de bèta-risicopremie (bèta maal marktrisicopremie) apart van de totale kosten van eigen vermogen. Zo zie je hoeveel van het vereiste rendement uit risico komt en hoeveel uit de veilige basis.

De drie invoerwaarden

De risicovrije rente is het rendement op een belegging zonder wanbetalingsrisico, meestal een langlopende staatsobligatie. Het is de vergoeding voor geld uitlenen aan een zeer veilige debiteur, zonder aandelenrisico. Stijgen de obligatierentes, dan stijgen de kosten van eigen vermogen mee en moet elke investering een hogere lat halen.

Bèta geeft aan hoeveel een aandeel de bewegingen van de markt versterkt of dempt. Bij een bèta van 1 beweegt het aandeel gelijk op met de markt. Een bèta boven 1, vaak bij cyclische bedrijven of groeibedrijven, betekent grotere schommelingen en meer risico. Een bèta onder 1, typisch voor stabiele sectoren zoals nutsbedrijven, betekent een rustiger koers. Omdat bèta de premie vermenigvuldigt, verklaart ze het grootste deel van de verschillen tussen ondernemingen.

De marktrisicopremie is het extra rendement dat beleggers van aandelen verwachten boven de risicovrije rente. Je kunt haar niet rechtstreeks waarnemen; ze wordt geschat uit historische cijfers en vooruitkijkende modellen. Test daarom meer dan één waarde.

De calculator gebruiken

1. Vul de risicovrije rente in, op basis van een staatsobligatierendement in de relevante valuta.
2. Vul de bèta van het aandeel in; die vind je bij de meeste aanbieders van financiële data.
3. Vul de marktrisicopremie in die je wilt aannemen.

Je ziet de kosten van eigen vermogen, de bèta-risicopremie en de gebruikte marktrisicopremie, met een grafiek die de risicovrije basis naast het volledige vereiste rendement zet. Pas een invoer aan om te zien hoe gevoelig de uitkomst is voor elke aanname.

Waarom de kosten van eigen vermogen ertoe doen

Bij waardering zijn ze de disconteringsvoet voor de kasstromen aan aandeelhouders. Hogere kosten van eigen vermogen verlagen de contante waarde van die kasstromen, zodat een risicovollere onderneming bij verder gelijke omstandigheden minder waard is. Kleine wijzigingen in de invoer kunnen een waardering flink verschuiven.

In de ondernemingsfinanciering vormen ze een deel van de gewogen gemiddelde vermogenskostenvoet (WACC), het gemengde tarief dat een onderneming voor al haar financiering betaalt. Elk nieuw project moet dat tarief overtreffen. Een project dat minder oplevert dan de vermogenskosten, vernietigt waarde, ook als het op papier winst maakt.

Voor beleggers zijn ze een maatstaf: levert een aandeel naar verwachting minder dan zijn kosten van eigen vermogen, dan word je onvoldoende beloond voor het risico.

De uitkomst met zorg lezen

Zie de uitkomst als een onderbouwde schatting. Bèta en marktrisicopremie zijn zelf schattingen waarover analisten van mening verschillen. Bèta wordt gemeten over een historische periode en kan veranderen als het bedrijf verandert; de marktrisicopremie is een inschatting van de toekomst.

Werk daarom met een bandbreedte. Probeer een lage en een hoge marktrisicopremie en een bèta uit verschillende periodes. Blijft je beslissing overeind binnen die bandbreedte, dan kun je er met meer vertrouwen op handelen. Kantelt ze bij plausibele invoer, dan is de zaak krap en verdient ze meer onderzoek.

Met de kosten van eigen vermogen druk je risico uit als vereist rendement. Zo vergelijk je ondernemingen op gelijke voet, kies je een redelijke disconteringsvoet en beoordeel je of een investering genoeg oplevert voor het risico. Reken opnieuw als de marktomstandigheden veranderen.

Dit artikel is uitsluitend algemene informatie en vormt geen financieel advies.

Over deze kosten eigen vermogen calculator

Gebruik deze kosten eigen vermogen calculator voor een directe schatting op basis van de gegevens die je invoert. Pas de velden aan je situatie aan of bekijk al onze rekenmachines om je volgende stap te plannen.