Volgorde-van-rendementen risico calculator Nederland

Wat de volgorde-van-rendementen calculator doet

Hij laat iets zien wat veel mensen vlak voor hun pensioen verrast: de volgorde van je rendementen kan net zo belangrijk zijn als hun gemiddelde. Gaat er geen geld in of uit, dan komt een slecht jaar gevolgd door een goed jaar op hetzelfde uit als een goed jaar gevolgd door een slecht jaar. Zodra je inkomen opneemt, is dat niet meer zo.

Je vult je beginsaldo in, hoeveel je elk jaar opneemt en het rendement van elk van de eerste drie jaren. De calculator toont het eindsaldo, het totaal dat je opnam en de verandering van je portefeuille. Reken het opnieuw met dezelfde rendementen in een andere volgorde, en je ziet direct hoeveel meer schade een vroege daling doet dan een late.

Hoe volgorderisico werkt

Elk jaar haalt de calculator eerst je opname weg en past dan het rendement toe op wat overblijft: saldo = (saldo − opname) × (1 + rendement ÷ 100).

Het probleem begint als een verlies vroeg komt. Je moet inkomen opnemen uit een portefeuille die al gedaald is, en verkoopt dus een groter deel van je beleggingen voor hetzelfde bedrag. Er blijft minder belegd, dus als de markt herstelt, werkt dat herstel op een kleinere basis. De portefeuille haalt die achterstand nooit helemaal in, ook als de rendementen samen precies hetzelfde zijn als bij iemand met meer geluk.

Komen de sterke jaren eerst, dan bouwen ze een buffer op voordat een daling komt. Je opnames gaan dan van een groeiend saldo af, en er blijft meer belegd om de zwakke jaren erna op te vangen. Dezelfde drie rendementen in een andere volgorde kunnen je tienduizenden euro’s beter of slechter laten uitkomen.

Wanneer de volgorde ertoe doet

Zonder geld dat erin of eruit gaat, maakt de volgorde niets uit: dezelfde groeifactoren in een andere volgorde vermenigvuldigd geven hetzelfde eindbedrag. Maar zodra er regelmatig geld bij of af gaat, telt de volgorde wel. Leg je tijdens je werkende leven elk jaar in, dan doen verliezen aan het eind de meeste schade, omdat er dan het meeste geld belegd is. Neem je in je pensioen elk jaar op, dan doen verliezen aan het begin de meeste schade.

Bij opnemen hangt het saldo van elk jaar af van wat je opnam en wat de markt deed, en die twee versterken elkaar. Een opname na een daling haalt blijvend kapitaal weg dat anders had meegedaan aan het herstel. Daarom heet de periode rond je pensioendatum vaak het kwetsbare decennium: je portefeuille is dan het grootst en een slecht getimede crash doet het meeste pijn.

Zo gebruik je de calculator

1. Vul je beginsaldo in: de waarde van je portefeuille op het moment dat je begint op te nemen.
2. Vul het vaste bedrag in dat je elk jaar wilt opnemen.
3. Vul het rendement in voor jaar één, jaar twee en jaar drie.

Je ziet het eindsaldo na drie jaar, het totaal dat je opnam en de verandering ten opzichte van de start. De lijngrafiek toont het saldo aan het einde van elk jaar.

Reken het twee keer door. Vul eerst een slechte start in, bijvoorbeeld een verlies, nog een verlies en dan een sterk herstel, en noteer het eindsaldo. Vul daarna dezelfde drie rendementen in omgekeerde volgorde in. Het gemiddelde is gelijk, het eindsaldo niet. Dat verschil is het volgorderisico in één getal.

De uitkomst lezen

Zie de uitkomst als stresstest, niet als voorspelling. Niemand kent de volgorde van rendementen vooraf. De oefening laat zien hoe gevoelig jouw combinatie van saldo en opname is voor slechte timing.

• Blijft het eindsaldo bij een slechte start hoog, dan heeft je plan ruimte om een klap op te vangen.
• Daalt het eindsaldo sterk als de verliezen eerst komen, dan is je opname misschien te hoog of heb je een buffer nodig.
• Het verschil tussen de scenario’s laat zien hoeveel van je uitkomst van geluk afhangt in plaats van van het gemiddelde rendement.

Het risico beperken

Veel gepensioneerden houden een tot drie jaar aan uitgaven aan in contant geld of kortlopende obligaties, zodat ze tijdens een daling geen aandelen hoeven te verkopen. Anderen houden hun opnames flexibel: minder uitgeven in zwakke jaren, iets meer na sterke. En een voorzichtig opnamepercentage aan het begin laat meer ruimte voor een slechte start.

Van inzicht naar plan

Een goed gemiddeld rendement is niet hetzelfde als een veilig pensioen. Twee mensen met hetzelfde resultaat op lange termijn kunnen heel verschillend eindigen, alleen omdat hun slechte jaren op andere momenten vielen. Toets je plan aan een ongelukkige volgorde, bepaal hoeveel buffer je nodig hebt en kies een opname die je ook volhoudt als de eerste jaren tegenvallen.

Dit artikel is uitsluitend algemene informatie en geen financieel advies.

Over deze tool: volgorde van rendementen risico

Volgorde van rendementen risico: gebruik deze tool voor een directe schatting op basis van de gegevens die je invoert. Pas de velden aan je situatie aan of bekijk al onze rekenmachines om je volgende stap te plannen.