Portefeuille-volatiliteit calculator Nederland

Wat de portefeuillevolatiliteit calculator doet

Hij meet het totale risico van een portefeuille met twee beleggingen. Hij combineert hoeveel van je geld in elke belegging zit, hoe sterk elke belegging op zich schommelt en hoe nauw de twee samen bewegen. De uitkomst is één volatiliteitscijfer per jaar voor de portefeuille als geheel.

Volatiliteit, uitgedrukt als standaarddeviatie, is de meest gebruikte maat voor beleggingsrisico. Een hoger cijfer betekent grotere uitslagen omhoog en omlaag, een lager cijfer een rustiger verloop. Twee risicovolle beleggingen samen hebben niet zomaar het gemiddelde van hun risico: lopen ze niet in de pas, dan ligt de volatiliteit van de portefeuille onder het gewogen gemiddelde. De calculator laat dat verschil zien.

Hoe de volatiliteit wordt berekend

De berekening loopt via de variantie, de volatiliteit in het kwadraat. Bij twee beleggingen is de variantie de som van drie delen: de gekwadrateerde bijdrage van de eerste belegging, die van de tweede en een kruisterm die ze verbindt. In die kruisterm zit de correlatie. Hij wordt groter als de beleggingen samen bewegen en kleiner, of zelfs negatief, als ze uit elkaar lopen.

Uitgeschreven is de variantie w1²σ1² + w2²σ2² + 2·w1·w2·σ1·σ2·ρ, met w het gewicht van elke belegging, σ de volatiliteit en ρ de correlatie. De wortel daarvan is de volatiliteit van de portefeuille. De calculator rekent opnieuw zodra je iets aanpast.

De rol van correlatie

Correlatie maakt spreiding zinvol. Ze loopt van −1 tot 1. Bij 1 bewegen de twee beleggingen precies samen; de volatiliteit van de portefeuille is dan gelijk aan het gewogen gemiddelde en spreiding levert niets op. Bij 0 bewegen ze onafhankelijk, en daalt het gezamenlijke risico al. Bij −1 bewegen ze precies tegengesteld; met de juiste gewichten heffen de schommelingen elkaar volledig op en gaat de volatiliteit naar nul.

Echte beleggingen zitten ertussenin. Aandelen en degelijke staatsobligaties hadden vaak een lage of negatieve correlatie, en daarom was de klassieke mix van aandelen en obligaties vroeger rustiger dan aandelen alleen. Twee fondsen die dezelfde index volgen, zitten dicht bij 1 en spreiden bijna niets. Probeer een paar correlaties om te zien hoeveel dit ene getal uitmaakt.

De drie uitkomsten

Het eerste cijfer is de portefeuillevolatiliteit: de standaarddeviatie van de gecombineerde portefeuille. Het tweede is de gewogen gemiddelde volatiliteit, het gewicht maal de volatiliteit per belegging, opgeteld; dat is het risico zonder enige spreiding. Het derde is het diversificatievoordeel, het verschil tussen de twee: hoeveel procentpunt risico je kwijt bent alleen doordat de beleggingen niet gelijk op bewegen.

Bij dezelfde gewichten kost dat voordeel geen verwacht rendement, want het verwachte rendement van de portefeuille blijft het gewogen gemiddelde. Het maakt de rit alleen rustiger. Hoe groter het verschil tussen het gewogen gemiddelde en de portefeuillevolatiliteit, hoe meer je spreiding oplevert.

Waar je de tool voor gebruikt

Heb je een groeifonds en een obligatiefonds, vul dan per fonds het gewicht en de volatiliteit in, voeg een realistische correlatie toe en lees het risico van de combinatie af. Overweeg je geld van een volatiele naar een rustigere belegging te verschuiven, pas dan de gewichten aan en zie de volatiliteit dalen. Wil je weten wat spreiding je oplevert, zet dan het gewogen gemiddelde naast het portefeuillecijfer.

Je kunt er ook aannames mee testen. Correlaties liggen niet vast. In rustige markten lijken twee beleggingen goed gespreid, maar in een crisis kunnen correlaties stijgen omdat alles tegelijk wordt verkocht. Zet de correlatie richting 1 en je ziet hoeveel van je diversificatievoordeel dan verdwijnt.

Veelgemaakte fouten

De eerste is denken dat het gewogen gemiddelde het echte risico is. Dat klopt alleen bij een correlatie van 1, en dat is zeldzaam; wie de correlatie negeert, overschat het risico van een gespreide portefeuille. De tweede is één historische correlatie als vast gegeven behandelen; verhoudingen tussen beleggingen veranderen, dus test een bandbreedte. De derde is volatiliteit verwarren met de kans op verlies. Volatiliteit meet de grootte van de schommelingen in beide richtingen; het is een maat voor risico, geen voorspelling van verlies.

Volatiliteit zegt ook niets over het verwachte rendement. Twee portefeuilles kunnen even volatiel zijn en toch heel verschillend opleveren. Deze tool beantwoordt de risicokant van de vraag; zet hem naast een rendementsschatting voor de volledige afweging.

Van cijfers naar beslissingen

Zie je de volatiliteit dalen als de correlatie daalt, dan wordt spreiding iets wat je kunt meten in plaats van een slogan. Gebruik de tool om je eigen mix te controleren, een geconcentreerde positie naast een gespreide te zetten en te bepalen of een zwak gecorreleerde belegging je rendement genoeg afvlakt om de moeite waard te zijn.

Dit artikel is uitsluitend algemene informatie en vormt geen financieel advies.

Over deze portefeuille volatiliteit calculator

Gebruik deze portefeuille volatiliteit calculator voor een directe schatting op basis van de gegevens die je invoert. Pas de velden aan je situatie aan of bekijk al onze rekenmachines om je volgende stap te plannen.