Loont de tegenbewijsregeling box 3? Nederland

Tegenbewijs box 3 berekenen in één oogopslag

Wilt u tegenbewijs box 3 berekenen, dan draait alles om één vraag: is uw werkelijke rendement lager dan het rendement dat de Belastingdienst forfaitair aanneemt? Zo ja, dan kunt u met de tegenbewijsregeling belasting betalen over wat u écht verdiende in plaats van over een vast percentage. Deze rekentool zet beide berekeningen naast elkaar en laat direct zien welke voor u het voordeligst is. U voert uw cijfers in en ziet meteen of tegenbewijs loont. Persoonlijk advies geeft de tool bewust niet; het is een rekenhulp die u helpt de twee uitkomsten te vergelijken.

De achtergrond is bekend. De Hoge Raad oordeelde dat het forfaitaire stelsel in box 3 te ruw was voor mensen met een laag werkelijk rendement. Sindsdien mag u tegenbewijs leveren. Dat klinkt aantrekkelijk, maar het is niet altijd voordelig. Bij een goed beleggingsjaar of een flinke waardestijging van uw vastgoed kan uw werkelijke rendement juist hoger uitvallen dan het forfait, en dan betaalt u met tegenbewijs méér. Daarom is het nuttig om beide uitkomsten te berekenen voordat u iets indient.

Hoe het forfaitaire rendement werkt in 2026

Het forfaitaire stelsel gaat ervan uit dat elk type vermogen een vast rendement oplevert. Voor 2026 zijn dat drie percentages. Banktegoeden krijgen een laag forfait van 1,28 procent, omdat spaargeld doorgaans weinig oplevert. Overige bezittingen, zoals beleggingen, obligaties, fondsen en een tweede woning, krijgen een fors hoger forfait van 6 procent. Schulden verlagen uw rendement met een forfait van 2,7 procent.

De Belastingdienst berekent eerst uw rendementsgrondslag: uw banktegoeden plus uw overige bezittingen min uw schulden. Op die grondslag wordt het heffingsvrij vermogen van 59.357 euro per persoon in mindering gebracht. Heeft u een fiscaal partner, dan telt dat bedrag dubbel. Over het deel van uw vermogen dat na aftrek van het heffingsvrij vermogen overblijft, wordt een gemiddeld rendementspercentage toegepast. Dat percentage volgt uit de mix van uw vermogen: iemand met vooral spaargeld heeft een lager gemiddeld forfait dan iemand met vooral beleggingen. Ten slotte wordt het berekende forfaitaire rendement belast tegen 36 procent.

Een voorbeeld maakt het concreet. Stel u heeft 30.000 euro aan banktegoeden en 100.000 euro aan beleggingen, zonder schulden en zonder fiscaal partner. Uw rendementsgrondslag is 130.000 euro. Daarvan gaat 59.357 euro heffingsvrij vermogen af, zodat 70.643 euro belast is. Het forfaitaire voordeel bedraagt 30.000 keer 1,28 procent plus 100.000 keer 6 procent, samen 6.384 euro. Dat komt neer op een gemiddeld rendement van ongeveer 4,91 procent. Toegepast op het belaste deel en tegen 36 procent belasting komt de forfaitaire heffing uit op ongeveer 1.249 euro.

Wanneer de tegenbewijsregeling loont

De tegenbewijsregeling loont pas als uw werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement. Om dat te bepalen berekent de tool de belasting over uw werkelijke rendement: uw werkelijke rendement maal het box 3-tarief van 36 procent. Is die uitkomst lager dan de forfaitaire heffing, dan levert tegenbewijs u geld op. Is de uitkomst hoger, dan betaalt u met het forfait minder en is tegenbewijs niet interessant.

Neem hetzelfde voorbeeld. Behaalde u op uw 130.000 euro slechts 4.000 euro werkelijk rendement, dan is de belasting daarover 1.440 euro. Dat is hóger dan de forfaitaire heffing van 1.249 euro, dus in dit geval is het forfait gunstiger en loont tegenbewijs niet. Had u daarentegen maar 2.000 euro werkelijk rendement, dan zou de heffing 720 euro zijn, ruim onder het forfait, en zou tegenbewijs u ongeveer 529 euro besparen.

Hieruit blijkt hoe belangrijk het is om werkelijk te rekenen in plaats van te schatten. De grens ligt precies daar waar uw werkelijke rendement gelijk is aan het forfaitaire rendement. Kleine verschillen in uw rendement kunnen de uitkomst laten omslaan, zeker bij grotere vermogens.

Wat telt als werkelijk rendement

Het werkelijke rendement is breder dan alleen de rente en het dividend dat u ontving. Het omvat de rente op spaargeld, ontvangen dividend, ontvangen huur en de waardeverandering van uw bezittingen. Die waardeverandering telt mee of u nu wel of niet verkocht heeft: ook ongerealiseerde koerswinst of een gestegen woningwaarde hoort erbij. Van dat totaal trekt u de rente op uw box 3-schulden af. Kosten die u maakte voor beheer of onderhoud mag u in de regel niet aftrekken.

Juist die waardeverandering maakt tegenbewijs onvoorspelbaar. In een jaar waarin de beurs daalt, kan uw werkelijke rendement negatief zijn, en dan is de heffing over werkelijk rendement nul. In een topjaar loopt uw werkelijke rendement juist ver boven het forfait uit. Reken daarom elk belastingjaar opnieuw, want een keuze die dit jaar loont, kan volgend jaar nadelig zijn.

Houd er ook rekening mee dat het werkelijke rendement over uw hele box 3-vermogen wordt bekeken, niet per bezitting apart. Een verlies op uw beleggingen kan dus worden gecompenseerd door de rente op uw spaargeld en de huur van een verhuurde woning. Pas als het totaal onder het forfait blijft, levert tegenbewijs een voordeel op. Bewaar bovendien uw stukken: bankafschriften, dividendoverzichten, huurcontracten en taxaties. Wie tegenbewijs indient, moet het lagere rendement immers aannemelijk kunnen maken, en zonder onderbouwing houdt de Belastingdienst het forfait aan.

Spaarders, beleggers en vastgoedbezitters

De regeling pakt voor verschillende profielen anders uit. Spaarders met veel banktegoeden hebben vaak baat bij tegenbewijs wanneer de spaarrente onder het bankforfait van 1,28 procent ligt, al is dat verschil meestal klein. Beleggers zien het grootste effect: hun forfait van 6 procent is hoog, dus een matig of verliesgevend beursjaar tikt hard door en maakt tegenbewijs al snel voordelig. Vastgoedbezitters zitten daar tussenin, omdat huurinkomsten en waardeontwikkeling samen sterk kunnen schommelen. Door uw eigen cijfers in te vullen ziet u precies waar u staat, zonder aannames vooraf.

Zo gebruikt u deze rekentool

De tool is opgezet als een simpele vergelijking: voer uw cijfers in en zie welke berekening gunstiger is. Vul uw banktegoeden en uw beleggingen in zoals ze op 1 januari 2026 stonden, geef uw eventuele schulden op en geef aan of u een fiscaal partner heeft. Vul ten slotte uw werkelijke rendement over het jaar in: rente, dividend en huur plus de waardeverandering, min de rente op uw schulden.

De uitkomst toont drie bedragen. U ziet de forfaitaire heffing, de heffing over uw werkelijke rendement en het verschil tussen die twee. Een positieve besparing betekent dat tegenbewijs loont; een negatieve besparing betekent dat het forfait voor u gunstiger is. De staafgrafiek zet beide heffingen naast elkaar, zodat u in één oogopslag ziet welke lager is.

Gebruik de uitkomst als vertrekpunt, niet als eindoordeel. De werkelijke aanslag kan afwijken door drempels, afronding en persoonlijke omstandigheden die de tool niet meeneemt. De forfaits, het tarief en het heffingsvrij vermogen worden bovendien jaarlijks bijgesteld; in deze tool staan ze als parameters ingesteld op de waarden voor 2026. Twijfelt u over uw situatie, raadpleeg dan de Belastingdienst of een fiscaal adviseur voordat u tegenbewijs indient.

Over deze tool: tegenbewijs box 3 berekenen

Tegenbewijs box 3 berekenen: gebruik deze tool voor een directe, nauwkeurige schatting. De cijfers volgen de officiële richtlijnen en worden bijgewerkt voor 2026. Pas de velden aan je situatie aan of bekijk al onze rekenmachines om je volgende stap te plannen.